Terugblik bezoek aan de Portugese synagoge in Amsterdam

Op donderdagmiddag 24 mei j.l. trok een negental gemeenteleden onder aanvoering van Jan van Vembde, naar onze hoofdstad. Het doel was een bezoek aan de Portugese Synagoge aan het Jonas Daniel Meyerplein. Daar het schitterend weer was en de reis voorspoedig was verlopen, was er tijd voor een kop koffie bij de blauwe brug. Wij weten nu dat deze brug zo genoemd wordt vanwege de blauwe lantaarns.

Tegen de klok van 3 uur wandelden we naar de synagoge. Jan had een professionele gids geëngageerd. Deze dame vertelde van de bouwgeschiedenis van de “snoge”. Dit fraaie gebouw stond aanvankelijk buiten de stadswallen. Aan de overzijde van het water, waar thans de Wibautstraat is, lag al een synagoge. Deze synagoge, het huidige Joods Historisch Museum, behoorde aan de zogenaamd Ashkenazische joden. “Onze” Portugese Synagoge behoort aan de groep van de Sefardische joden. De Ashkenazische joden zijn vooral uit Oost Europa afkomstig. De Sefardische joden waren uit het Iberisch schiereiland gevlucht voor de inquisitie en vestigden zich in de 17e eeuw onder andere in Amsterdam. De Sefardische joden waren rijker dan de Ashkezische tak. Het gebouw zelf en het interieur zijn een afspiegeling van de rijkdom. Het complex heeft de Tweede Wereldoorlog goed doorstaan. Dit is te verklaren doordat deze snoge al een Rijksmonument was. Alleen de goudleren bekleding van de banken langs de muren is door de bezetter ontvreemd. De kostbare gewaden en rituele voorwerpen waren verborgen. Deze kunnen thans worden bewonderd in schatkamer van de snoge.

Na het relaas van de gids zijn we naar deze schatkamer gelopen. De gids vertelde ruimhartig over de betekenis van de objecten. Sommige voorwerpen worden tijdens diensten nog gebruikt behalve wanneer het fragiele karakter ervan dit belet. Omdat de synagoge in het centrum van de stad staat, is het aantal deelnemende gelovigen zeer klein. Er is een flink aantal joodse inwoners in Amsterdam, maar de meerderheid woont te ver van deze snoge af. Een gelovige jood mag op sabbat niet ver reizen. Deze wet zorgt dan ook voor een kleine groep actieve gelovigen. Naast de schatkamer hebben we een ritueel bad (mikvah), de wintersynagoge en een vergaderkamer bewonderd en de betekenis van deze onderdelen uitgelegd gekregen. Het was al met al een leerzame en prettige middag. 

Jan van Vembde